Thứ Năm, 15/11/2018
Quản lý chặt chẽ thuốc thú y có chứa chất hướng thần



Thuốc thú y có chứa chất hướng thần bị thu giữ. Ảnh: A.T. 

Ketamin được sử dụng trong y tế như một loại thuốc gây mê đơn giản, dễ sử dụng, thậm chí ở dạng thuốc viên, không đòi hỏi phải có thêm thiết bị hay nhân viên y tế được đào tạo. Tuy nhiên, do thuốc được sử dụng chủ yếu trong gây mê nên chỉ được phép sử dụng trong các bệnh viện và dưới sự hướng dẫn của các thầy thuốc gây mê có kinh nghiệm. Bởi vì, tác dụng phụ của thuốc là làm tăng hay hạ huyết áp, loạn nhịp tim, gây teo bàng quang, tiểu ra máu, tăng trương lực cơ, gây co cứng, rung giật như động kinh, mê sảng, ảo tưởng, lú lẫn và hành vi kích động, ảo thị giác, nặng có thể dẫn tới suy hô hấp và ngừng thở, dẫn tới tử vong. Do đó, ngoài việc bị lệ thuộc, suy nhược cơ thể, người sử dụng ketamin còn bị rối loạn hành vi, nhân cách, tâm thần hoang tưởng, dễ dẫn đến hành động bột phát, không kiểm soát, thậm chí gây hại bản thân và người xung quanh…

Từ những vụ sản xuất ma túy từ thuốc thú y


Tháng 6/2017, Công an TP. Hà Nội bắt giữ Phùng Quang Anh (28 tuổi, trú tại quận Hai Bà Trưng) đang mua bán 23 gam ketamin. Quang Anh khai nhận gia đình có cửa hàng chăm sóc chó mèo nên thường xuyên mua các loại thuốc gây mê (loại ketamil injection) ở cửa hàng thuốc thú y để phẫu thuật cho thú cưng. Trong một lần sử dụng thuốc gây mê chữa bệnh cho chó mèo, Quang Anh phát hiện trong đĩa có kết tủa ma túy ketamine. Từ việc này, Quang Anh đi gom thuốc gây mê ở cửa hàng thuốc thú y, rồi tách chiết ra ma túy tổng hợp (MTTH) đem bán cho người nghiện. Theo thống kê của Cục Cảnh sát ĐTTP về ma túy, Bộ Công an, lực lượng chức năng đã phát hiện ba vụ tách chiết MTTH từ thuốc thú y. Trong đó có vụ đặc biệt lớn là phá bốn “xưởng” sản xuất ma túy từ thuốc thú y trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội, thu giữ gần 540 viên MTTH, 72 gam ketamin thành phẩm cùng hàng chục lít dung dịch thuốc thú y, máy dập và nhiều tang vật liên quan để điều chế, sản xuất ma túy. Sau khi thông tin thuốc gây mê cho chó, mèo có thể tách chiết được thành MTTH, loại thuốc này trở thành hàng nóng trên thị trường thuốc thú y, bị đẩy giá cao hàng chục lần.

Ketamin là chất hướng thần mới bị lạm dụng cách đây hơn chục năm. Đây thực chất là một loại thuốc dùng gây mê nội khí quản. Ngày nay, do có một số loại thuốc gây mê ít độc hại hơn và hiệu quả hơn nên ketamin chỉ còn được sử dụng để gây mê cho gia súc. Người nghiện ma túy (chủ yếu là giới trẻ) sử dụng ketamine thay thế “thuốc lắc” (ecstasy) vì chất này có đặc tính gần giống với ecstasy mà giá thành lại rẻ hơn nhiều. Ketamin thường xuất hiện trên thị trường ma túy bất hợp pháp dưới dạng viên màu trắng, bột màu trắng có mùi thơm dịu hoặc dạng dung dịch không màu. Sau khi sử dụng ketamin 3 - 4 giờ người sử dụng sẽ rã rời, mệt mỏi vì bị hủy diệt nơ-ron thần kinh. Với liều cao hơn, nó có thể dẫn đến tê liệt, khó thở, thậm chí ngừng thở và tử vong.

Ngày 05/4/2018, Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy, Công an tỉnh Lạng Sơn phối hợp với các đơn vị của Bộ Công an triệt phá thành công đường dây sản xuất ma túy từ thuốc thú y do Lưu Trường San (SN 1991, trú tại phường Vĩnh Trại, TP. Lạng Sơn) cầm đầu. Nhóm đối tượng gồm 04 người trú ở tỉnh Lạng Sơn và TP. Hà Nội chuyên mua bán, thu gom thuốc thú y loại ket-a-100 được nhập khẩu từ Úc, rồi dùng các phương pháp tách chiết loại thuốc này để điều chế trái phép chất ma túy ketamin. Đặc biệt, để tăng chất lượng ma túy ketamine, các đối tượng này còn cho thêm cả moocphin - loại thuốc giảm đau gây nghiện, có hàm lượng cao nhất (10%) trong nhựa khô quả thuốc phiện.

Đối tượng San ranh mãnh tích trữ thuốc và tạo tình trạng khan hiếm hàng để đẩy giá bán thuốc ket-a-100 lên cao. Tính từ tháng 4/2017 đến nay, San đã bán cho các đối tượng trên 915 lọ ket-a-100 với giá thấp nhất là 1,3 triệu đồng/lọ, cao nhất là 4,5 triệu đồng/lọ; thu về khoản nhuận khổng lồ lên đến hàng tỷ đồng. Lực lượng chức năng đã thu giữ tại nhà San gồm: 207 lọ ket-a-100 (trung bình mỗi lọ 100mg/ml ket-a-100 sẽ sản xuất được 12 gam ketamin), 236 lọ lidocain, 04 lọ ketamin, 02 cân điện tử và nhiều đồ vật, dụng cụ, loại thuốc khác sử dụng trong quá trình sản xuất chất ma túy ketamin.

Ketamil injection là thuốc thú y dùng để gây mê trên trâu, bò, ngựa, lợn, dê, chó, mèo, được nhập khẩu từ Úc. Ketamil injection và ket-a-100 là hai thuốc nằm trong danh mục thuốc thú y được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cấp phép nhập khẩu và lưu hành ở Việt Nam theo Thông tư số 10/2016, bán rộng rãi trên thị trường. 

Đến kiến nghị kịp thời

Thực tế là từ nhu cầu sử dụng thuốc trong y tế khiến việc cấm sử dụng ketamin rất khó khăn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đặt ketamin nằm trong danh sách các loại thuốc thiết yếu - những chất có sẵn cho bệnh nhân tại bất kì hệ thống y tế nào. Ketamin còn dùng phối hợp với các chất gây mê khác trong thú y, khi mổ cho chó mèo và các động vật khác. Nhưng Luật Phòng, chống ma túy và Nghị định 82 của Chính phủ cũng chưa có quy định cụ thể đối với trách nhiệm của Bộ NN&PTNT trong việc quản lý thuốc thú y có hàm lượng ma túy, tiền chất ma túy.

Trước tình hình thực tế xảy ra một loạt vụ chiết tách chất ma túy từ thuốc thú y, Bộ Công an đã đề xuất Thủ tướng chỉ đạo Bộ NN&PTNT có biện pháp quản lý chặt chẽ đối với các loại thuốc thú y có chứa hoạt chất ma túy và tiền chất; rà soát, sửa đổi, ban hành các văn bản pháp quy chuyên ngành để quản lý chặt chẽ đối với các loại thuốc thú y có chứa hoạt chất là chất ma túy và tiền chất ma túy đảm bảo theo đúng pháp luật Việt Nam, thông lệ quốc tế về phòng, chống ma túy. Cục Cảnh sát ĐTTP về ma túy, Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an cũng đã có văn bản cảnh báo về phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm ma túy đến lực lượng cảnh sát ĐTTP về ma túy trong cả nước. Đồng thời, yêu cầu các địa phương chủ động nắm tình hình, có biện pháp phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm chiết tách MTTH từ thuốc thú y. 

Giữa tháng 01/2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có công văn yêu cầu Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ NN&PTNT và Văn phòng Chính phủ nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Nghị định 126/CP theo hướng Bộ NN&PTNT quản lý thuốc thú y chứa tiền chất và chất gây nghiện, chất hướng thần, tiền chất ma túy theo cơ chế quản lý chuyên ngành như Bộ Y tế, Bộ Công thương, tức là việc nhập khẩu, phân phối, sản xuất… đều phải theo quy định nghiêm ngặt, việc mua bán phải có đơn, có ghi chép, quản lý… Và kết quả là, ngày 15/5/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 73/2018/NĐ-CP quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, chính thức đưa một số chất hướng thần có trong thuốc thú y vào quản lý, kiểm soát.

Phạm Quang Phước



Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi