Thứ Năm, 17/1/2019
Những vấn đề nổi bật về tình hình ma túy thế giới và trong khu vực hiện nay


Cần sa được phơi khô.

Từ năm 2010 cho đến nay, diện tích trồng cây thuốc phiện trên toàn cầu tăng mạnh: 190.000 ha (2010) lên 305.000 ngàn ha (2016), tăng 8% so với 2015. Chủ yếu là do diện tích trồng tại Afghanistan tăng 10%. Với 201.000 ha, Afghanistan chiếm 2/3 diện tích trồng cây thuốc phiện toàn cầu. Chưa có số liệu của năm 2016 nhưng năm 2015, Myanmar có 55.000 ha (chiếm 20%), là nước đứng thứ 2 sau Afghanistan về diện tích trồng cây thuốc phiện. Khu vực có diện tích trồng cây thuốc phiện lớn thứ ba trên thế giới là Mexico với 26.100 ha (theo số liệu năm 2014/2015). Afghanistan và Myanmar là hai trung tâm trồng cây thuốc phiện lớn nhất thế giới do những năm qua, Chính phủ hai nước chưa thể can thiệp và triệt phá được cây thuốc phiện tại các khu vực trọng điểm, do các khu vực này được quản lý bởi các phiến quân phi chính phủ chiếm đóng.  

Tổ chức phòng chống tội phạm và ma tuý của Liên hợp quốc (UNODC) cho biết: 26 - 85% diện tích trồng cây thuốc phiện tại các khu vực ở Afghnistan do phiến quân Taliban quản lý. Sản lượng thuốc phiện tăng cao vào các năm 2011, 2013 và 2014 (trên 7000 tấn) trong khi giảm mạnh vào năm 2012 và 2015 (dưới 5000 tấn). Tuy nhiên, năm 2016, sản lượng thuốc phiện toàn cầu tăng mạnh trở lại với 6.300 tấn (tăng hơn 30% so với năm 2015). Nguyên nhân của hiện tượng này là do sản lượng thuốc phiện tại Afghanistan tăng lên tới 43%. Trong tổng sản lượng toàn cầu 6,3 ngàn tấn, ước tính có 2,1 ngàn tấn được dùng làm thuốc phiện, còn lại được sử dụng để sản xuất heroin (ước tính khoảng 448 tấn heroin được sản xuất toàn cầu). Ở khu vực Tam Giác Vàng, trong 5 thập kỷ qua, đây là khu vực trọng điểm trồng cây thuốc phiện và sản xuất ma túy, theo Ủy ban kiểm soát ma túy Thái Lan, ma túy được sản xuất tại khu vực này là thuốc phiện, ma túy tổng hợp dạng viên và ma túy đá. Ước tính sản lượng ma túy hàng năm tại khu vực này đạt 650 tấn thuốc phiện, số lượng này có thể sản xuất ra 60 tấn heroin, 01 tỉ viên ma túy tổng hợp và 20 tấn ma túy đá. Tuy nhiên, qua số liệu bắt giữ của các nước trong khu vực Tiểu vùng, chỉ dưới 50% số lượng các loại ma túy trên được bắt giữ, số còn lại được vận chuyển đến các khu vực khác trên thế giới và người sử dụng ma túy.

  
Cây Cần Sa được trồng tên diện rộng tại Trung Quốc.

Sau một thời gian dài tăng ở đầu thiên niên kỷ mới, số lượng ma túy gốc tự nhiên (opiates), quy đổi ra heroin, đã giảm từ năm 2011. Kết quả này là do lượng bắt giữ morphine giảm mạnh từ 2011. Trong khi đó, số lượng bắt giữ thuốc phiện và heroin khá ổn định trong những năm gần đây. Theo thống kê, Châu Á vẫn là nơi có số lượng bắt giữ heroin và morphine cao nhất, chiếm tới 75% tổng lượng thu giữ toàn cầu trong năm 2015; trong khi Châu Âu và Châu Mỹ lần lượt là 18% và 10%. Điều này đã cho thấy canh tác cây thuốc phiện trên thế giới chủ yếu tập trung tại khu vực Châu Á. Đặc biệt, trong năm 2015, nước Cộng hòa Hồi giáo Iran thu giữ 479 tấn thuốc phiện, 8,3 tấn morphine và 16,1 tấn heroin, trong khi đó thu giữ ở Afghinistan lần lượt là 58,9 tấn, 18kg morphine và 5,3 tấn heroin. Cần sa trên thế giới bị thu giữ có xu hướng tăng nhẹ  từ 6,8 ngàn tấn (năm 2010) lên 7,3 ngàn tấn (năm 2015); số lượng thu giữ các chất kích thích dạng amphetamine (ATS) trên toàn cầu có xu hướng tăng mạnh từ 90 tấn (năm 2010) lên 190 tấn (năm 2015); lượng thu giữ cocaine toàn cầu tăng tới 30% so với năm trước, đạt 864 tấn vào năm 2015, đây là mức cao nhất từ trước tới nay. Nếu so với năm 1998, lượng cocain thu giữ được đã tăng gần gấp đôi. Đến nay có tới 153 quốc gia có báo cáo về bắt giữ cocaine, tuy nhiên có tới 90% cocaine bị thu giữ tại các nước Châu Mỹ, đặc biệt tại Colombia. 

Tình hình sản xuất, mua bán, vận chuyển các loại ma túy tổng hợp, các chất hướng thần trong những năm qua vẫn là vấn đề chủ yếu ở nhiều nước. Báo cáo ma túy thế giới năm 2017 cho thấy, các chất hướng thần mới (NPS) cũng gia tăng nhanh chóng từ năm 2009 đến nay, đã có tổng cộng 739 chất NPS được báo cáo, trong đó đã có 500 chất NPS xuất hiện trên các thị trường ma túy. Châu Á là thị trường lớn nhất thế giới về các loại ma túy tổng hợp, các chất hướng thần. Tại khu vực này một phần ma túy tổng hợp được các băng nhóm tội phạm ma túy quốc tế người Tây Phi, Trung Đông và người Trung Quốc tổ chức vận chuyển từ một số khu vực thuộc Châu Phi, Mỹ la tinh hoặc Trung Đông, phần chủ yếu được sản xuất ngay tại Myanma, Trung Quốc. Nhiều nước trong khu vực đã bắt giữ được nhiều vụ ma túy tổng hợp với số lượng lớn. Đáng chú ý là thời gian gần đây liên tục phát hiện các đường dây vận chuyển cocain từ các nước Mỹ la tinh vào khu vực Châu Á qua các nước Campuchia, Philippines, Việt Nam, Hồng Kông, Trung Quốc do các đối tượng người Châu Phi, I-ran cầm đầu. Điều này cho thấy tội phạm ma túy đang có ý định biến Đông Nam Á thành thị trường mới cho loại ma túy này. 

Tại khu vực Đông Nam Á, sản lượng ma túy đã tăng 30%, đặc biệt số lượng thu giữ heroin và morphine đã tăng 88% (từ 7,1 tấn lên 13,3 tấn). Điều này cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ của số lượng heroin và morphine trong khu vực, chủ yếu có nguồn gốc từ Myanmar. Thu giữ heroin và morphine tăng cao đã cho thấy sản lượng thuốc phiện trong khu vực tiểu vùng Mê Kông, đặc biệt là Myanmar tăng mạnh. Tội phạm ma túy có xu hướng ngày càng gắn kết và có tổ chức cao, đã hình thành các băng nhóm tội phạm có tổ chức liên khu vực, liên lục địa và các đường dây vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Chúng là những đối tượng chuyên nghiệp, hình thành các đường dây, ổ nhóm có tổ chức chặt chẽ, có sự móc nối giữa đối tượng bản địa và quốc tế để mua bán, vận chuyển ma tuý. Các băng nhóm tội phạm này chủ yếu đến từ các nước Nam Mỹ, Châu Phi, Iran, Trung Quốc… Chúng hoạt động theo kiểu “con thoi”, tập trung trên các khu vực trung chuyển trọng điểm như: Nigieria, Ghana, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, Quatar, Ả rập Xê út, Thái Lan, Trung Quốc, Hà Lan, Brazil, Colombia, Mexico, các nước trung tâm Châu Âu… Trong năm 2017, riêng tại Tiểu vùng sông Mekong, lực lượng chức năng đã thu giữ 400 triệu viên ma túy tổng hợp và 25 tấn ma túy tổng hợp dạng tinh thể. Số lượng methamphetamine dạng viên và tinh thể thu được trên 600 tấn (gấp 7 lần so với năm 2008) và chiếm trên 80% lượng ma túy tổng hợp thu giữ trên toàn thế giới. Ma túy được vận chuyển qua các tuyến đường đa dạng: (1) từ Afghnistan (còn gọi là tuyến Balkan), qua nước Cộng hòa Hồi giáo Iran và Thổ Nhĩ Kỳ tới các nước Tây và Trung Âu ; (2) tuyến phương Nam (từ Nam Á: Các quốc gia vùng Vịnh và các quốc gia trong khu vực Cận Trung Đông và các quốc gia Châu Phi); (3) các tuyến phương Bắc (từ Trung Á tới Liên Bang Nga). Phương thức vận chuyển chủ yếu qua đường không, đường biển, đường bưu điện vào một nước và trung chuyển đi nước thứ ba. Các đường dây, ổ nhóm tội phạm về ma tuý hoạt động có tổ chức xuyên quốc gia hình thành từ các đối tượng cốt cán, đầu sỏ từ Nam Mỹ, Tây Phi…, chúng móc nối với các đối tượng từ các quốc gia khác để tiến hành các hoạt động tội phạm. Tính chất, thủ đoạn hoạt động của tội phạm về ma tuý hoạt động có tổ chức xuyên quốc gia tinh vi, xảo quyệt. Nhiều đường dây, ổ nhóm hoạt động núp dưới danh nghĩa các hoạt động đầu tư, liên doanh liên kết, kinh doanh dịch vụ để che giấu hoạt động tội phạm.  

​ 
Lá Khát bị lực lượngchức năng bắt giữ, độc hại hơn các loại ma túy thông thường gấp 500 lần.

Trong năm qua, diện tích cây thuốc phiện tại 2 vùng trọng điểm là Myanmar và Lào đã giảm 14%, đưa diện tích trồng mới và tái trồng xuống 41.000 ha (sản lượng ước tính 550 tấn thuốc phiện) so với 55.500 ha năm 2015; lượng heroin thu giữ và giá của thuốc phiện, heroin giảm; heroin dần được thay thế bằng ma túy tổng hợp ở nhiều nước. Đến nay, chỉ còn 3 nước là Myanmar, Việt Nam và Malaysia có người nghiện heroin chiếm đa số thay vì 5 nước như trước đây. Năm 2016, tại Trung Quốc ghi nhận số người nghiện heroin và thuốc phiện chỉ còn chiếm 38,1% trong tổng số người nghiện ma túy. Số lượng các cơ sở sản xuất bất hợp pháp các loại ma túy tổng hợp tại khu vực “Tam giác Vàng” bị phát hiện và triệt phá giảm đôi chút so với trước; không phát hiện thêm các phương thức, thủ đoạn mới trong việc cất giấu ma túy trong quá trình vận chuyển. Các thủ đoạn quen thuộc vẫn được tội phạm sử dụng như thay đổi cấu trúc các loại xe tải, xe ô tô bằng cách tạo các khoang trống để cất giấu ma túy hoặc cất giấu ma túy trong các loại hàng hóa cồng kềnh khó kiểm soát, đóng gói ma túy dưới các loại bao gói của các loại hàng hóa thông dụng trong quá trình vận chuyển... Tuy nhiên, do khu vực tiểu vùng sông Mekong vẫn là địa bàn trọng điểm được điều hành bởi các băng nhóm tội phạm ma túy xuyên quốc gia và một phần chịu tác động bởi xung đột giữa các nhóm vũ trang ly khai tại Myanmar, tình hình sản xuất, mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy, tiền chất đang diễn biến rất phức tạp và ở mức rất nghiêm trọng. Theo báo cáo của UNODC, thiệt hại do tội phạm ma túy gây ra cho khu vực ước tính 31,3 tỷ USD, vượt trên cả thiệt hại do các các loại tội phạm về môi trường, lừa đảo và làm giả các loại hàng hóa...  

Xu thế chuyển dịch từ việc sản xuất, mua bán, vận chuyển và sử dụng heroin, thuốc phiện sang ma túy tổng hợp nhóm ATS và các loại chất hướng thần, nhất là loại Methamphetamine dạng tinh thể thể hiện rất rõ nét. Tuy vậy, chính xác bao nhiêu tấn ma túy tổng hợp được sản xuất tại khu vực này vẫn là ẩn số. Số lượng ma túy chỉ được ước tính qua lượng tiền chất dùng để sản xuất ma túy bị thu giữ hoặc ma túy tổng hợp thành phẩm bị thu giữ trong quá trình tiêu thụ. Do giá thành chỉ bằng khoảng 1/7 hoặc 1/10 so với giá bán tại một số nước nằm ngoài khu vực, Methamphetamine có xuất xứ từ Tiểu vùng sông Mekong đang lan nhanh và chiếm lĩnh thị trường thế giới; cũng như có mặt ở một số địa bàn mới như Philippines, Indonesia, Đài Loan... Riêng tại Tiểu vùng sông Mekong, lực lượng chức năng đã thu giữ 400 triệu viên ma túy tổng hợp và 25 tấn ma túy tổng hợp dạng tinh thể. Số lượng methamphetamine dạng viên và tinh thể thu được đã đạt mức trên 600 tấn (gấp 7 lần so với năm 2008) và chiếm trên 80% lượng ma túy tổng hợp thu giữ trên toàn thế giới. Hoạt động vận chuyển ma túy diễn ra rất đa dạng, bằng các phương tiện đường bộ, đường hàng không và đường thủy. Lượng ma túy vận chuyển bằng đường thủy thường rất lớn. Một số nước như Myanmar, Indonesia cho biết với hàng chục nghìn tàu hàng, tàu đánh cá hoạt động trong vùng biển của họ và việc đồng thời tuân thủ những quy định khắt khe của Luật Hàng hải quốc tế thì việc ngăn chặn các hành vi vận chuyển ma túy, tiền chất bằng đường biển ở những nước này đang là một thách thức lớn.

Thanh Trúc

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi