Thứ Năm, 15/11/2018
Cần huy động sức mạnh tổng hợp trong công tác cai nghiện

Thời gian qua, Chính phủ đã quan tâm chỉ đạo, các ngành, các cấp triển khai nhiều giải pháp phòng, chống, kiểm soát ma túy nên đã và đang mang lại kết quả nhất định, góp phần đảm bảo trật tự an toàn xã hội, nâng cao sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn diễn biến phức tạp, gia tăng về số lượng, tính chất, mức độ ngày càng khó kiểm soát hơn. Hiện cả nước có trên 220.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó trên 67,5% người đang sinh sống ngoài xã hội; 13,5% người trong cơ sở cai nghiện bắt buộc, 19% người đang trong trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng. Tình hình sử dụng ma túy tổng hợp tiếp tục gia tăng ở các địa phương; ước tỉnh tỷ lệ sử dụng ma túy tổng hợp chiếm khoảng 60 - 70% trong số người nghiện. Nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác cai nghiện ở địa phương, Chính phủ đã tiến hành sửa đổi, bổ sung một số văn bản quy phạm pháp luật về công tác này. Cụ thể: Chính phủ đã ban hành Nghị định số 80/2018/NĐ-CP, ngày 17/5/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 147/2003/NĐ-CP, ngày 02/12/2003 quy định về điều kiện, thủ tục cấp giấy phép và quản lý hoạt động của cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện; Nghị định số 135/2004/NĐ-CP, ngày 10/6/2004 quy định chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh, tổ chức hoạt động của cơ sở chữa bệnh theo Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính và chế độ áp dụng đối với người chưa thành niên, người tự nguyện vào cơ sở chữa bệnh… Trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ngành có liên quan UBND các tỉnh, thành phố đã tập trung chỉ đạo triển khai công tác cai nghiện theo đề án đổi mới công tác cai nghiện; sắp xếp lại, bổ sung chức năng nhiệm vụ cho các cơ sở cai nghiện; nâng cao chất lượng cai nghiện; tổ chức thêm các điểm hỗ trợ tư vấn cai nghiện tại cộng đồng, điều trị thay thế nghiện bằng methadone; quy chế phối hợp giữa các ban, ngành của tỉnh, thành phố trong công tác lập hồ sơ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc cho phù hợp với quy định của pháp luật xử lý vi phạm hành chính.


Toàn cảnh buổi Hội thảo “Tư vấn, điều trị cai nghiện ma túy trong tình hình mới”
 do Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp
 với Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng tổ chức ngày 16/6/2018/Ảnh: Xuân Huy.​ 

Thực hiện chuyển đổi các cơ sở cai nghiện bắt buộc theo Nghị quyết số 98/NQ-CP, ngày 26/12/2014 của Chính phủ, các địa phương đã sắp xếp, quy hoạch, chuyển đổi cơ sở cai nghiện bắt buộc thành cơ sở điều trị tự nguyện, cơ sở đa chức năng. Kết quả, tính đến tháng 6/2018, cả nước còn 120 cơ sở cai nghiện trong đó: 105 cơ sở cai nghiện công lập và 15 cơ sở cai nghiện dân lập. Trong số 105 cơ sở cai nghiện công lập thực hiện các chức năng như sau: 06 cơ sở chỉ có chức năng cai nghiện bắt buộc; 79 cơ sở cai nghiện; 18 cơ sở điều trị nghiện ma túy tự nguyện và methadone; 02 cơ sở tiếp nhận người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định. Đến nay, tổng số người đang được điều trị cai nghiện tại các cơ sở là 34.620 học viên, trong đó cai nghiện bắt buộc theo quyết định của tòa án 23.510 học viên; cai nghiện tự nguyện tại cơ sở công lập 5.840 học viên; quản lý sau cai tại cơ sở cai nghiện 412 học viên; cai nghiện tại cơ sở tư nhân 3.680 lượt học viên; quản lý tại cơ sở xã hội 1.178 học viên. Từ đầu năm 2018 đến nay, tổng số người được tiếp nhận, tư vấn, điều trị, cai nghiện tại các cơ sở là 6.438 học viên, trong đó cai nghiện bắt buộc theo quyết định của tòa án là 3.230 học viên; cai nghiện tự nguyện tại cơ sở công lập là 1.200 học viên; cai nghiện tại cơ sở tư nhân là 610 học viên; quản lý tại cơ sở xã hội là 1.398 học viên. Điều trị thay thế bằng methadone đến nay có 52.996 người. Công tác cai nghiện tại gia đình và cộng đồng đến nay có 28 tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch cai nghiện tại gia đình và cộng đồng theo Đề án Đổi mới công tác cai nghiện, tuy nhiên mới chỉ có 06 tỉnh, thành phố tổ chức cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng với số người được cai nghiện là 1.834 người nghiện ma túy.

Nhìn chung công tác cai nghiện ma túy trong thời gian qua đã đạt được một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc như: một số quy định của Luật Phòng, chống ma túy (PCMT) chưa tương thích với Luật Xử lý vi phạm hành chính. Công tác quản lý sau cai nghiện theo Luật PCMT tại cơ sở chủ yếu là quản lý hành chính, chưa có các biện pháp hỗ trợ học nghề, tạo việc làm cho người nghiện trước khi tái hòa nhập cộng đồng. Việc điều trị thay thế gắn với trạm y tế cấp xã như là điểm cấp phát thuốc chưa được thực hiện rộng rãi tại các địa phương. Một bộ phận người nghiện điều trị thay thế bằng methadone vẫn sử dụng heroin và các loại ma túy khác hoặc bỏ liều. Công tác cai nghiện tại gia đình và cộng đồng số người được cai nghiện giảm dần, do người nghiện và gia đình người nghiện ma túy không tự khai báo và đăng ký cai nghiện, không hợp tác để tổ chức cai; cán bộ tổ công tác cai nghiện chủ yếu là kiêm nhiệm, chưa chuyên nghiệp, chưa được đào tạo bài bản. Công tác quản lý người sau cai nghiện tại nơi cư trú, thực tế rất khó khăn và không quản lý được, không có nhân sự hỗ trợ, giúp đỡ đối với người sau cai nghiện ở cộng đồng. Cấp ủy, chính quyền ở một số địa phương chưa thật sự thống nhất về quan điểm đối với người nghiện ma túy; có quan điểm cần phải đưa hết vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong khi Đề án đổi mới công tác cai nghiện đã được Thủ tướng phê duyệt là hướng tới chủ yếu cai nghiện tự nguyện và tại cộng đồng. Nhiều địa phương chưa quan tâm bố trí kinh phí cho cai nghiện tại cộng đồng để tổ chức các điểm tư vấn, điều trị cắt cơn, điều trị methadone, các cơ sở cai nghiện bắt buộc được xây dựng đã nhiều năm, nhưng chưa được nâng cấp, sửa chữa, cải tạo để phù hợp với yêu cầu chuyển đổi. Hiện nay số người sử dụng ma túy tổng hợp ngày gia tăng, tuy nhiên vẫn chưa có phác đồ điều trị; khoảng 70% người nghiện sử dụng ma túy nhóm amphetamine thường có biểu hiện về tâm thần có hành vi ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, gây bức xúc dư luận… 

Để công tác cai nghiện ma túy trong thời gian tới đạt hiệu quả cần có sự phối hợp của các bộ, ban, ngành ở trung ương và địa phương trong việc đề xuất nội dung sửa đổi Luật PCMT và Luật Xử lý vi phạm hành chính liên quan đến lĩnh vực cai nghiện ma túy. Đẩy mạnh công tác cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng theo Đề án đổi mới công tác cai nghiện trong tình hình mới. Hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình tăng cường quản lý người sử dụng, người nghiện ma túy và cai nghiện ma túy đến năm 2025. Nghiên cứu, xây dựng thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và định mức biên chế của các cơ sở cai nghiện ma túy. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác cai nghiện ma túy, đặc biệt là điều trị nghiện ma túy tổng hợp và thí điểm các mô hình thuốc đông y do Việt Nam sản xuất. Tăng cường công tác hợp tác quốc tế, tranh thủ các nguồn lực để thực hiện tốt công tác cai nghiện ma túy. Tiếp tục chỉ đạo các địa phương ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, triển khai cập nhật dữ liệu về phòng, chống tệ nạn xã hội vào phần mềm và bàn giao lại cho địa phương để cập nhật.

Nguyễn Thị Thúy Hồng

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi