Thứ Ba, 13/11/2018
Nâng cao hiệu quả huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện các chất ma túy

Ở Việt Nam, lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ ra đời từ ngày 15/12/1959. Sinh thời, cố Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn là người khởi xướng và trực tiếp duyệt triển khai đề án chuyên khoa huấn luyện chó nghiệp vụ phát hiện ma túy của học viên Trần Văn Thảo khóa I trong khoảng thời gian từ 20/02/1971 đến 7/4/1972. Đề án đem lại kết quả tích cực, điển hình: ngày 11/6/1974, Công an TP. Hà Nội sử dụng chó nghiệp vụ ASO thi hành lệnh khám nhà số 30 Hàng Cân, Hà Nội khi các bộ phận trinh sát tiến hành khám xét không thu được kết quả. Chó nghiệp vụ ASO đã phát hiện số thuốc phiện giấu trong hốc tường xây ghép lại sau cột gỗ sát tường bên phải căn buồng, tổng trọng lượng 33kg. 

Huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện ma túy dựa trên cơ sở khoa học về mùi hơi và dấu vết hơi. Sau khi được huấn luyện, chó nghiệp vụ có thể xác định được mùi hơi ma túy được đối tượng cất giấu, vận chuyển, tàng trữ... ma túy trên các địa hình khác nhau. Nhận thức vị trí, tác dụng của “Binh chủng đặc biệt”, Thông tư số 44/2010/TT/BCA ngày 11/11/2010 đã quy định: “Chó nghiệp vụ là công cụ hỗ trợ của lực lượng Công an nhân dân được sử dụng để hỗ trợ trong việc phát hiện, ngăn chặn, truy lùng, bắt giữ, dẫn giải người phạm tội, can phạm, phạm nhân; hỗ trợ tuần tra, canh gác, bảo vệ mục tiêu, giữ gìn trật tự công cộng, bảo vệ phiên tòa, thi hành án, tìm xác người, tìm vật chứng, giám biệt mùi hơi người, phát hiện các chất ma túy, vật liệu nổ, tìm kiếm cứu nạn và phục vụ các hoạt động nghiệp vụ khác... Sử dụng chó nghiệp vụ là một biện pháp của lực lượng Công an nhân dân” và Chỉ thị số 04/CT-BCA-K20 ngày 08/6/2015 của Bộ trưởng khẳng định: “Công tác quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ là một trong những biện pháp nghiệp vụ quan trọng, công cụ hỗ trợ đắc lực trong đấu tranh phòng chống tội phạm và tìm kiếm cứu nạn của lực lượng Công an nhân dân”. Hai văn bản trên có ý nghĩa rất quan trọng trong việc định hướng phát triển lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ Công an nhân dân.


Chó nghiệp vụ kiểm tra túi xách của nữ hành khách người Colombia vận chuyển ma túy tại sân bay Tân Sơn Nhất.  

Suốt 60 năm xây dựng và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ luôn xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, tích cực đổi mới phương pháp huấn luyện, tăng cường công tác kiểm tra, chỉ đạo hướng dẫn nghiệp vụ đối với Công an các đơn vị, địa phương trong đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện ma túy nói riêng, chủ động phối hợp với các lực lượng nghiệp vụ tham mưu, thực hiện tốt Chương trình Quốc gia phòng chống tội phạm về ma túy. Theo đó, hàng năm Cục Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ đều quan tâm, chú trọng cả về chất lượng và số lượng đối với công tác đào tạo cán bộ huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện ma túy trên cơ sở đề nghị của Công an các đơn vị, địa phương nhằm tăng cường, bổ sung lực lượng, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy trong tình hình mới. Từ ngày 16/6/2004, Bộ Công an ban hành Chỉ thị số 09/CT-BCA-C11 về “Tăng cường công tác quản lý, sử dụng chó nghiệp vụ trong Công an nhân dân”, tính đến năm 2014, Công an toàn quốc đã sử dụng chó nghiệp vụ tham gia 331 vụ án ma tuý, trực tiếp phát hiện và hỗ trợ cho các lực lượng nghiệp vụ có liên quan phát hiện trên 175 bánh heroin và 5.000 tép ma túy tổng hợp (năm 2016: 50 vụ, 06 tháng đầu năm 2017: 35 vụ). Số lượng các vụ án ma túy có sự tham gia của chó nghiệp vụ đã tăng lên theo thời gian, không chỉ phát hiện các chất ma túy truyền thống mà có cả các chất ma túy mới trên thị trường như ma túy tổng hợp, ma túy đá... Nhiều vụ án sử dụng chó nghiệp vụ đã giúp lực lượng chức năng nhanh chóng tìm kiếm, phát hiện các chất ma túy được cất giấu tinh vi; đồng thời thu thập, củng cố tài liệu chứng cứ chứng minh tội phạm và người phạm tội, rút ngắn thời gian điều tra, kịp thời truy bắt tội phạm, đảm bảo an toàn tính mạng và sức khỏe cho cán bộ chiến sỹ khi thực hiện nhiệm vụ.

Sau khi Bộ Công an tổ chức Hội nghị Tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 09/CT-BCA-C11 và ban hành Chỉ thị số 04/CT-BCA-K20, Công an các đơn vị, địa phương đã có sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức về vị trí, tác dụng của công tác quản lý, huấn luyện, sử dụng động vật nghiệp vụ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm TTATXH; công tác xây dựng lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ CAND có bước phát triển đáng kể cả về số lượng đầu mối các đơn vị được trang bị, sử dụng và số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ huấn luyện. Tính đến hết tháng 8/2017, toàn quốc có gần 200 chó nghiệp vụ phát hiện các chất ma túy. Toàn quốc hiện có 115 đơn vị, địa phương có sử dụng động vật nghiệp vụ, tăng 21 đơn vị (115/94), tăng 22,34% so với năm 2010, trong đó: 59 Công an các đơn vị, địa phương; 03 Cục nghiệp vụ và 53 trại giam thuộc Tổng cục VIII với tổng số gần 1.000 cán bộ chiến sỹ và 800 chó nghiệp vụ. Do chú trọng đến công tác đào tạo cán bộ huấn luyện chó nghiệp vụ phát hiện ma túy cho Công an đơn vị, địa phương nên những năm qua, hiệu quả công tác sử dụng chó nghiệp vụ khi phối hợp tham gia, đấu tranh các chuyên án ma túy ngày càng tăng và được đánh giá cao. Tuy nhiên, sự xuất hiện ngày càng nhiều loại ma túy mới đòi hỏi lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ phải không ngừng sáng tạo, linh hoạt, áp dụng phương pháp huấn luyện phù hợp với thực tế. 

Thực tế trong suốt chặng đường đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy những năm qua với thủ đoạn của đối tượng phạm tội rất tinh vi, manh động, liều lĩnh. Để đấu tranh với tội phạm về ma túy, lực lượng Công an nhân dân đã sử dụng chó nghiệp vụ trên 02 phương diện:

- Sử dụng chó nghiệp vụ lùng sục, phát hiện trực tiếp các chất ma túy được đối tượng cất giấu ở những địa bàn như trong nhà, bến bãi, kho hàng, phương tiện giao thông, bưu kiện, va ly, hành lý xách tay... Điển hình, ngày 27/12/2016, Cục Cảnh sát, quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ đã cử 02 cán bộ huấn luyện sử dụng 02 chó nghiệp vụ tham gia, phối hợp với các lực lượng nghiệp vụ khác của Công an tỉnh Hà Tĩnh đấu tranh, triệt xóa thành công 02 tụ điểm ma túy trên địa bàn TP. Hà Tĩnh, thu giữ 1,3kg ma túy đá, ma túy dạng cỏ cùng nhiều tang vật khác như súng, dao, kiếm, dụng cụ đập đá... 

- Ngoài phát hiện các chất ma túy, chó nghiệp vụ còn được sử dụng vào các chuyên khoa khác như: bảo vệ và truy tìm dấu vết hơi, giám biệt mùi hơi cũng hỗ trợ điều tra, truy xét tội phạm về ma túy. Cụ thể, ngày 05/8/2016, Công an tỉnh Lai Châu đã sử dụng chó nghiệp vụ phối hợp với các lực lượng tham gia phá chuyên án mua bán, vận chuyện trái phép chất ma túy, bắt giữ 03 đối tượng Phồng Thị Sếnh (SN 1983, dân tộc Dao, trú tại xã Phăng Sô Lin, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu), Chảo Vản Phây (SN 1982, dân tộc Dao) và Tao Văn Chủ (SN 1973, dân tộc Dáy) đều trú tại xã Bản Xèo, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai; thu giữ 07 gói chất bột màu trắng nghi là heroin, trọng lượng 346,45g. Ban Chuyên án đã sử dụng chó nghiệp vụ giám biệt mùi hơi đối với mùi hơi thu được trên túi vải (bên trong đựng quần áo và 02 gói chất bột màu trắng) và hơi của đối tượng Phồng Thị Sếnh. Kết quả chó nghiệp vụ phản ứng đồng nhất với 2 nguồn hơi trên. Sử dụng phối hợp với các biện pháp nghiệp vụ khác, qua đấu tranh khai thác, các đối tượng đã thừa nhận hành vi phạm tội của mình.

Những ví dụ trên chỉ là một trong rất nhiều vụ án điển hình về những chiến công của lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ trong đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy, góp phần nâng cao vị trí, tác dụng, sự tin tưởng về khả năng đặc biệt của chó nghiệp vụ nói chung và chó nghiệp vụ phát hiện ma túy nói riêng. Qua đó, lãnh đạo các cấp đã có sự chuyển biến tích cực, đánh giá ngày càng cao vai trò, vị trí của chó nghiệp vụ trong đấu tranh tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng. Công tác kiểm tra, hướng dẫn đơn vị, địa phương thực hiện công tác quản lý, huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ luôn được quan tâm, bám sát. Sau khi Chỉ thị số 04 được ban hành, Công an các đơn vị, địa phương đã quan tâm, chú trọng bổ sung nguồn nhân lực; củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ; đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và các điều kiện đảm bảo phục vụ cho công tác huấn luyện, sử dụng động vật nghiệp vụ; các phương tiện và trang bị cho huấn luyện, chiến đấu; nhiều đơn vị, địa phương có hệ thống chuồng trại nuôi, nhốt động vật nghiệp vụ; hệ thống sân bãi tập luyện, hệ thống cầu tập... đảm bảo theo mẫu thống nhất chung của Bộ Công an.

 
Chó nghiệp vụ chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ.

Để nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện các chất ma túy trong tình hình hiện nay, cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp như sau:

Một là, cần có quy chế phối hợp giữa Tổng cục Cảnh sát và Bộ Tư lệnh CSCĐ về việc tham gia đấu tranh, phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng; tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát quản lý, huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ với các lực lượng điều tra tội phạm về ma túy, kịp thời bổ sung, sửa đổi quy chế cho phù hợp với tình hình hiện nay nhằm giải quyết những vướng mắc hiện có trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy để tạo hành lang pháp lý cho mỗi lực lượng nghiệp vụ hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Hai là, tiếp tục cải tiến, nâng cao phương pháp giảng dạy, chất lượng đào tạo cán bộ huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện ma túy sát với tình hình thực tế, kịp thời bổ sung, tăng cường cho Công an các đơn vị, địa phương, góp phần tham gia có hiệu quả trong công cuộc đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy.
Ba là, cần chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực chó nghiệp vụ phát hiện ma túy sau khi tốt nghiệp tại K204 trở về địa phương công tác; hàng năm tổ chức tập huấn cho cán bộ huấn luyện sử dụng chó nghiệp vụ phát hiện ma túy của Công an các đơn vị, địa phương, cập nhật những kiến thức mới và chiến thuật trong đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy.

Bốn là, đề xuất cấp có thẩm quyền sớm ban hành “Thông tư liên tịch giữa Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao quy định cụ thể về số lượng, quy trình, thủ tục lấy mẫu các chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần từ vật chứng thu giữ các vụ án về tội phạm ma túy để truy nguyên nguồn gốc, huấn luyện nghiệp vụ được quy định tại Khoản 3, Điều 4 của Nghị định số 45/2009/NĐ-CP” phục vụ công tác huấn luyện chó nghiệp vụ phát hiện ma túy. Trước mắt, trong khi chờ các các đơn vị chức năng ban hành Thông tư nói trên, K204 đề xuất dành một phần kinh phí, trích từ quỹ phòng chống ma túy Quốc gia, sản xuất khăn tẩm hơi các chất ma túy (Heroin, Methamphetamine, cần sa...) từ Viện Khoa học hình sự (C54) - Tổng cục Cảnh sát để kịp thời phục vụ công tác huấn luyện chó nghiệp vụ phát hiện ma túy. Tuy chưa phải là giải pháp tối ưu, lâu dài nhưng phần nào giải quyết nhu cầu chính đáng, hợp lý của Công an các đơn vị, địa phương.

Năm là, cần tăng cường trao đổi, hợp tác quốc tế để cán bộ chiến sỹ có điều kiện học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thường xuyên có cơ hội giao lưu trao đổi kinh nghiệm về lĩnh vực quản lý, nuôi dưỡng, huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ trong đấu tranh, phòng chống tội phạm về ma túy với các nước có trình độ tiên tiến về lĩnh vực này./.

Báo Linh


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi