Thứ Năm, 15/11/2018
Nâng cao hiệu quả can thiệp cho người sử dụng ma túy tổng hợp

Theo Cơ quan PCMT và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC), trên thế giới hiện có 255 triệu người sử dụng ma túy, trong đó số người sử dụng MTTH chiếm 15%. Hiện nay, tình trạng lạm dụng MTTH đã và đang là vấn đề nghiêm trọng đối với các nước trên toàn thế giới, trong khu vực và ở Việt Nam. Tính đến ngày 15/11/2017, nước ta có 222.582 người nghiện có hồ sơ quản lý, tăng 11.831 người so với năm 2016 (210.751 người), 58 địa phương có người nghiện tăng. Trong đó số người nghiện MTTH tiếp tục gia tăng; theo số liệu báo cáo từ 21 địa phương có thống kê, phân loại, số người sử dụng MTTH là 15.447 người (chiếm 46% số người sử dụng ma túy). Đặc biệt, có một số địa phương có tỷ lệ trên 80% như: Trà Vinh 90,7%; Đà Nẵng 86%; Quảng Trị 84%... số người mới sử dụng ma túy bị phát hiện chủ yếu sử dụng MTTH và các chất hướng thần thay vì các loại ma túy truyền thống. Việc sử dụng MTTH, các chất hướng thần gây nên biểu hiện rối loạn tâm thần (“ngáo đá”) dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật. Từ năm 2016 đến nay, số lượng người sử dụng MTTH có biểu hiện “ngáo đá” được phát hiện là 8.429 người (chiếm 3,8% tổng số người nghiện). Những người “ngáo đá” gây ra nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, làm 09 người chết và hàng chục người bị thương. 


TS. Hoàng Đình Cảnh, Phó Cục trưởng, Cục Phòng, chống HIV/AIDS phát biểu
 tại hội thảo Can thiệp cho người sử dụng MTTH. 

Qua công tác đấu tranh, lực lượng chức năng của Việt Nam đã thu giữ được số lượng MTTH liên tục tăng qua cá năm. Nếu năm 2013, thu giữ 83,5 kg + 222.390 viên MTTH; năm 2014, thu giữ 231,2 kg + 165.314 viên; năm 2015, thu giữ 631,17 kg + 421.867 viên; năm 2016, thu giữ 839 kg + 427.655; năm 2017, thu giữ 856,9 kg và 979.487 viên MTTH. Bên cạnh những loại MTTH phổ biến như: ketamine, methamphetamine, estacy… đã xuất hiện một số loại chất hướng thần mới (NPS) bị giới trẻ lạm dụng. Những chất nhóm cần sa tổng hợp (thường gọi là “cỏ Mỹ”), lá khát, flakka (có chứa thành phần chất ma túy cathinone), “bóng cười”… đang đặt ra những khó khăn đối với cơ quan quản lý cũng như công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy và sức khỏe của cộng đồng. Đáng chú ý, các đối tượng sử dụng MTTH đang có xu hướng trẻ hóa, thậm chí có cả các em học sinh tham gia. 

Tình trạng sử dụng MTTH ở nước ta có sự gia tăng về số lượng, đa dạng về thành phần và ở các độ tuổi khác nhau. Trước đây, các đối tượng sử dụng MTTH chủ yếu tụ tập đến các điểm công cộng như Vũ trường, CLB nhà hàng có sử dụng nhạc mạnh và tập trung ở các quận nội thành ở các thành phố lớn, nhưng đến nay đã lan sang các điểm kín đáo như quán karaoke, bar nhỏ, cơ sở lưu trú và sang các huyện, thị ở ngoại thành các tỉnh, thành phố như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa... Nguyên nhân chính dẫn tới hành vi sử dụng MTTH sớm ở giới trẻ thường xuất phát từ sang chấn tâm lý do các biến cố tuổi thơ gây ra như: Bố mẹ ly hôn, bị bạo hành, bị lạm dụng tình dục, có người thân sử dụng ma túy, cảnh sống cơ cực... Vì vậy, cần tìm hiểu rõ và hỗ trợ người trẻ giải quyết những “khúc mắc” này song song với các can thiệp, điều trị khác. Hầu hết các bạn trẻ sử dụng ma túy với ý định ban đầu là “thử” và tần suất sử dụng cũng không thường xuyên, nên rất cần thiết trang bị cho các bạn trẻ đầy đủ kiến thức, không chỉ về tác hại mà cả những thông tin thực tế về các loại ma túy hiện hành, để từ đó các bạn có thể đưa ra những quyết định đúng đắn về việc sử dụng của mình. 

 
Công an TP. Huế lấy lời khai một nam thanh niên sử dụng trái phép chất ma túy tại Phường Phú Hiệp, TP. Huế.

Hiện nay, có khoảng hàng trăm loại MTTH khác nhau và trên thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như chưa có sinh phẩm xét nghiệm xác định đối với phần lớn ma túy mới xuất hiện. Do vậy các giải pháp can thiệp lạm dụng MTTH hiện nay đang triển khai chủ yếu tập trung vào các hoạt động truyền thông, hỗ trợ người sử dụng ma túy tại cộng đồng, điều trị cho các trường hợp rối loạn tâm thần và  thực thi pháp luật đối với các trường hợp mua bán trái phép. Vì vậy, để can thiệp cho các trường hợp rối loạn tâm thần Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn về chẩn đoán và điều trị các rối loạn tâm thần thường gặp do sử dụng MTTH dạng Amphetamine tại Quyết định số 3556/ỌĐ-BYT ngày 10/9/2014, trong  đó 02 can thiệp chủ yếu được thực hiện gồm điều trị hội chứng cai bằng thuốc và tư vấn tâm lý và xã hội cho người nghiện.

Trao đổi tại Hội thảo Can thiệp cho người sử dụng MTTH do Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phát triển Cộng đồng (SCDI) và Dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức ngày 11 và 12/6/2018 tại Hà Nội, TS. Nicole Lee, Viện nghiên cứu quốc gia về ma túy, Giám đốc Trung tâm Edge 360, Australia cho rằng, người sử dụng MTTH phần lớn sẽ sử dụng giảm dần sau một thời gian, có nhiều người ngừng sử dụng. Nhóm người sử dụng nhưng chưa lệ thuộc sẽ chưa có các rối loạn tâm thần, tuy nhiên cần thiết phải có những biện pháp can thiệp sớm để họ không chuyển sang giai đoạn sử dụng thường xuyên và lệ thuộc, và giúp giảm tác hại của việc sử dụng, phòng tránh trường hợp sử dụng quá liều, “ngáo đá” và sốc thuốc. Tuy nhiên, hiện nay do kỳ thị xã hội và quan điểm tiêu cực của truyền thông về người sử dụng MTTH nên phải mất trung bình từ 05 - 06 năm, thậm chí lâu hơn khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng thì họ mới tìm đến hỗ trợ và điều trị. Điều trị cho người sử dụng MTTH phức tạp hơn so với điều trị người sử dụng heroin do thời gian cắt cơn, phục hồi dài hơn. Tại Úc, người sử dụng sẽ thực hiện cắt cơn trong 10 - 14 ngày dưới hỗ trợ của y tế, sau đó hàng loạt các can thiệp về tâm lý và xã hội được cung cấp cho bệnh nhân bao gồm tư vấn cá nhân, trị liệu theo nhóm và hỗ trợ về nhà ở cũng như đào tạo nghề. Có thể thấy, yếu tố tâm lý - xã hội đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi của người sử dụng MTTH, do đó rất cần sự quan tâm, tham gia và hỗ trợ tích cực từ gia đình, truyền thông và xã hội.

Theo TS. Hoàng Đình Cảnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, việc can thiệp cho những người sử dụng MTTH tại Việt Nam là vấn đề mới, khó khăn và đặc biệt cần sự chia sẻ kinh nghiệm của các tổ chức quốc tế. Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ phối hợp với Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện chính sách để triển khai các hoạt động can thiệp; xây dựng kế hoạch cụ thể triển khai cho người sử dụng MTTH  bao gồm các mô hình phù hợp với từng đối tượng tại cơ sở điều trị nghiện thay thế và tại cộng đồng; đồng thời sẽ xây dựng cơ chế phối hợp và triển khai đào tạo, tập huấn điều trị nghiện MTTH một cách phù hợp.

  
Nhóm thanh niên sử dụng trái phép chất ma túy bị Công an huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre bắt giữ.

Để nâng cao hiệu quả công tác PCMT nói chung, MTTH nói riêng, trong thời gian tới các cơ quan chức năng cần thực hiện tốt các giải pháp sau: 

Một là, tăng cường các hoạt động truyền thông, giáo dục về tình hình tác hại của việc sử dụng MTTH gây ra cho bản thân và cộng đồng. Hoạt động truyền thông cần tập trung chủ yếu vào nhóm thanh, thiếu niên và các nhóm dễ bị tổn thương (người sử dụng ma túy, nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới, phụ nữ bán dâm). 

Hai là, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện và ngăn chặn kịp thời các vụ mua bán, vận chuyển và tàng trữ trái phép MTTH; xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm. Đẩy mạnh công tác rà soát, phân loại người nghiện MTTH để tăng cường công tác quản lý, điều trị, tuyên truyền, giáo dục, tư vấn, tham vấn và dự phòng hiệu quả.

Ba là, tổ chức triển khai các biện pháp can thiệp dự phòng và điều trị cho người sử dụng, người nghiện ma túy tổng hợp. Trong đó, tập trung triển khai chủ yếu các biện pháp giáo dục hỗ trợ thay đồi hành vi cho nhóm người có hành vi sử dụng MTTH. Cụ thể, ngành Y tế chủ trì phối hợp với ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân cấp huyện và các đơn vị liên quan tổ chức triển khai các biện pháp dự phòng và điều trị cho người sử dụng, người nghiện MTTH tại cộng đồng và tại các cơ sở xã hội, cơ sở điều trị nghiện ma túy, trong đó tập trung triển khai chủ yếu các biện pháp giáo dục, hỗ trợ thay đổi hành vi cho nhóm đối tượng này.

Bốn là, tiếp tục tổ chức đào tạo, tập huấn, chỉ đạo hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ y tế và đẩy mạnh triển khai việc xác định, chẩn đoán và điều trị tình trạng nghiện, các rối loạn tâm thần thường gặp do sử dụng ma túy tổng hợp dạng Amphetamine theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 17/2015/TTLT/BYT-BLĐTBXH-BCA ngày 09 tháng 7 năm 2015 và Quyết định số 3556/QĐ-BYT ngày 10 tháng 9 năm 2014 của Bộ Y tế và Chẩn đoán và điều trị các rối loạn tâm thần thường gặp do sử dụng MTTH dạng amphetamine theo hướng dẫn tại Quyết định số 3556/QĐ-BYT ngày 10/9 2014 cùa Bộ trường Bộ Y tế.

Đăng Khoa - Hoàng Anh

 

 


 

 


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác