Chủ Nhật, 16/12/2018
Đổi mới công tác truyền thông trong tuyên truyền phòng chống ma túy

Cả nước hiện có hơn 219.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Người nghiện có ở mọi thành phần xã hội và lứa tuổi. Số người nghiện ma túy mới tăng từ 10 đến 15%, tình hình ma túy và sử dụng ma túy đang diễn biến phức tạp. Lứa tuổi sử dụng ma túy ngày càng trẻ hóa, trong đó sử dụng ma túy tổng hợp nhiều hơn. Nhận thức được yêu cầu của cuộc đổi mới công tác tuyên truyền vận động quần chúng trong PCMT, ngày 25/11/2013 Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 6502/QĐ-BCA phê duyệt dự án “Thông tin tuyên truyền PCMT và giám sát thực hiện chương trình” thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia PCMT giai đoạn 2012 – 2015. Dự án xác định nhiệm vụ đổi mới và nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền giáo dục, vận động quần chúng tham gia PCMT nhằm xây dựng các hình thức, nội dung, biện pháp tuyên truyền phù hợp với từng địa bàn, đối tượng tuyên truyền, nhằm giảm thiểu tác hại của ma túy. Thực tế công tác này cho thấy, trong công tác truyền thông PCMT ở địa phương, bên cạnh việc xây dựng nội dung thông tin, muốn đạt được hiệu quả, điều quan trọng không kém là phải lựa chọn và kết hợp được nhiều hình thức truyền thông thích hợp cho từng loại đối tượng sát với điều kiện thực tế địa phương, phù hợp với đặc điểm riêng về kinh tế, văn hóa xã hội, phong tục tập quán của từng địa bàn dân cư... Sao cho thông tin đến được với người dân, tác động một cách hiệu quả, thiết thực. Một số hình thức thường được sử dụng trong công tác truyền thông phòng, chống tệ nạn ma túy tại cộng đồng hiện nay như: Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; tuyên truyền cổ động trực quan, tuyên truyền thông qua việc tổ chức các cuộc mít tinh, diễu hành, lễ ra quân, hội nghị, lớp tập huấn, các buổi họp dân, các buổi sinh hoạt câu lạc bộ... đã mang lại những hiệu quả nhất định, góp phần đẩy lùi tội phạm và tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống cộng đồng.

Tuy vậy, công tác tuyên truyền vận động quần chúng tham gia vào công tác PCMT cũng tồn tại những hạn chế như: Số lượt tham gia tuyên truyền còn ít, nội dung còn nghèo nàn; Hình thức chưa đa dạng, chủ yếu là nói chuyện trực tiếp, việc sử dụng các hình ảnh, ví dụ minh họa chưa nhiều. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những tồn tại hạn chế, trong đó trình độ dân trí thấp cũng ảnh hưởng đến chất lượng công tác tuyên truyền. Những vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa số lượng người dân trình độ học vấn thấp chiếm tỷ lệ cao nên việc tuyên truyền bằng hình thức kẻ vẽ pa nô, áp phích hay sử dụng những thuật ngữ không mang lại hiệu quả cao. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ tâm lý cho người nghiện ma túy (PSD) đối với 20.000 học sinh, sinh viên, 5.000 phụ huynh học sinh, thân nhân người nghiện ma túy, 15.000 học viên đang cai nghiện tại các trung tâm, những người đã cai nghiện thành công, 75% số người được hỏi cho rằng các phương pháp truyền thông hiện nay chưa hiệu quả. Một số phương pháp truyền thông đang triển khai chưa đạt yêu cầu thậm chí còn gây hiệu ứng ngược, vô tình quảng cáo cho việc sử dụng ma túy. Ví dụ: Khi các phương tiện thông tin đại chúng thay vì đưa ra cảnh báo mọi người tránh xa ma túy thì ngược lại kích thích trí tò mò. Có thể thấy thay vì viết về tác hại của ma túy, sự nguy hiểm của việc sử dụng ma túy thì đôi lúc có những bài báo giật gân câu khách lại miêu tả cảm giác thăng hoa khi sử dụng ma túy đã dẫn tới phản ứng ngược là kích thích trí tò mò của người đọc, tăng sức hút của người nghiện, hướng họ tìm và sử dụng ma tuý. Như vậy, bên cạnh việc phân tích về các loại ma túy, truyền thông vô tình quảng bá ma túy và cách thức sử dụng, mà chưa đạt được mục đích ngăn ngừa, định hướng cho bạn đọc về những hệ quả chết người của nó. Đáng chú ý, hiện nay công tác truyền thông đang chỉ mang tính “thông tin” một chiều, đối tượng được tuyên truyền rất ít có phản hồi trước những thông tin mình tiếp nhận, dẫn tới tiếp thu thụ động. Điều này dễ dẫn đến lối mòn trong tuyên truyền, không có sự sáng tạo, đột phá, từ lý luận đến nhận thức và hành động còn chưa hiệu quả.

Tọa đàm “Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền PCMT học đường” ngày 25/6/2017/Ảnh: N.P

Muốn tuyên truyền có hiệu quả, yêu cầu hiện nay thiết nghĩ cần thay đổi các phương pháp truyền thông hiện đang áp dụng để góp phần nâng cao nhận thức đúng và đủ trong cộng đồng. Cần tập trung đổi mới và đẩy mạnh những hình thức tuyên truyền mũi nhọn. Trong đó báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình, hệ thống truyền thanh cơ sở, internet... là những phương tiện truyền thông vô cùng hiệu quả, có ảnh hưởng nhanh chóng và sâu rộng đến nhận thức của mọi đối tượng, tầng lớp, thành phần xã hội. Với ưu thế tác động trực tiếp trên cả diện rộng lẫn chiều sâu và đưa thông tin có định hướng, đây là hình thức truyền thông chủ lực cần được sử dụng, phát huy tối đa hiệu quả thông tin, tuyên truyền. Bên cạnh việc mở các chuyên trang, chuyên mục, phóng sự, phỏng vấn... phát thanh, truyền hình và báo in các địa phương cần đặc biệt quan tâm củng cố hệ thống trạm, loa truyền thanh ở xã, phường, thôn bản với các chuyên mục định kỳ để tuyên truyền phòng chống tệ nạn ma túy trong cộng đồng dân cư, nhất là ở các vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế và địa hình còn nhiều khó khăn. Truyền thông qua hình thức văn nghệ quần chúng cần xây dựng các tiết mục văn nghệ ca múa nhạc, tiểu phẩm, kịch ngắn, ngâm thơ, kể chuyện… bám sát đối tượng, nội dung, mục đích của công tác này trên địa bàn để biểu diễn lồng ghép với các nội dung khác.

Để tránh “thông tin” một chiều trong các buổi họp, sinh hoạt câu lạc bộ, lớp tập huấn… tuyên truyền viên nên dành một lượng thời gian nhất định sau khi thực hiện buổi giao lưu để trao đổi, hỏi đáp những thắc mắc, những điều chưa rõ hoặc cần nhấn mạnh, thu hút sự chú ý. Vận động nhân dân tham gia nói lên suy nghĩ của mình để công tác tuyên truyền phát huy sức mạnh của cộng đồng. Đối với những vùng sâu, vùng xa, vùng trọng điểm về ma túy cán bộ làm công tác tuyên truyền cần được đào tạo, bồi dưỡng ngôn ngữ của đồng bào dân tộc ít người, am hiểu phong tục tập quán của địa phương, thường xuyên bám dân, cắm bản, tuyên truyền theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”. Phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người uy tín và chức sắc tôn giáo tại địa phương để họ trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong giáo dục, vận động, tố giác, không để kẻ xấu lợi dụng, kích động nhân dân đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn. Trong tuyên truyền về PCMT, cần giúp bà con tiếp cận được các kiến thức về phát triển kinh tế, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi thay thế cây thuốc phiện.

Tạ Văn Toàn

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác